Vì sao người ta hay nói con cái đến để báo ân, báo oán
Quan niệm này ra đời từ kinh nghiệm rất đời. Người xưa nhìn thấy có những đứa trẻ dễ nuôi, lớn lên hiếu thuận, thương cha mẹ và khiến gia đình ấm hơn. Họ gọi đó là con đến báo ân. Cũng có trường hợp cha mẹ vất vả cực kỳ, tốn bao công sức, buồn phiền nhiều năm vì con, nên dân gian hay gọi là con đến đòi nợ hoặc báo oán.
Cách gọi ấy có thể giúp ta thấy đời sống gia đình không đơn thuần là ngẫu nhiên. Giữa cha mẹ và con cái có một thứ dây nối rất sâu. Nhưng đây chỉ là một cách nói gợi hiểu. Nếu hiểu cứng nhắc, nó sẽ biến thành định kiến và làm cha mẹ quên rằng con còn là một con người đang lớn lên từng ngày.
Phật pháp nhắc mình về nghiệp duyên, nhưng cũng nhắc luôn rằng nghiệp không phải án tử. Hôm nay cha mẹ đối xử với con thế nào, dạy con ra sao, biết ôm lấy con lúc khó nhất hay chỉ biết phán xét, tất cả đều đang tạo ra nhân mới.
Cùng một nhà mà mỗi đứa con một tính
Nhiều cha mẹ từng thắc mắc: cùng sinh ra, cùng nuôi dạy, sao anh chị em lại khác nhau đến vậy. Có đứa hiền, có đứa bướng, có đứa nhạy cảm, có đứa lì lợm, có đứa rất thương cha mẹ nhưng cũng có đứa luôn chống đối. Điều này cho thấy con cái không phải tờ giấy trắng giống nhau. Mỗi đứa trẻ mang biệt nghiệp riêng, căn cơ riêng và hoàn cảnh tâm lý riêng.
Vì thế, cha mẹ không nên chỉ nghĩ do mình nuôi chưa khéo nên con mới vậy, cũng không nên phó mặc rằng đó là nghiệp của nó rồi chịu. Cả hai cực đoan ấy đều không giúp được gì. Điều cần hơn là vừa hiểu con có khí chất riêng, vừa kiên trì điều chỉnh cách dạy cho phù hợp.
Một đứa trẻ khó tính chưa chắc là đứa xấu. Có thể con đang bất an, thiếu kết nối, hoặc chỉ đang đi qua một giai đoạn phát triển mạnh. Nhìn con bằng sự tò mò và thương yêu thường mở được cánh cửa tốt hơn nhiều so với việc đóng đinh con bằng một cái nhãn.
Nếu con làm cha mẹ khổ, có nên nghĩ là “đến đòi nợ” không
Nghĩ như vậy cho bõ tức thì dễ, nhưng dùng nó để ứng xử với con thì nguy hiểm. Khi cha mẹ tin chắc con là đứa đến đòi nợ, rất dễ nảy tâm chán nản, trách móc, so sánh hoặc buông xuôi. Mà chính thái độ đó lại trở thành nhân làm mối quan hệ càng xấu hơn.
Con làm cha mẹ khổ đôi khi đúng là một bài học về nhẫn nại, về giới hạn, về cách yêu mà không nuông chiều, về cách kỷ luật mà không làm nhục. Có những bài học cha mẹ chỉ khi có con mới hiểu. Nếu nhìn theo hướng ấy, con không còn là “kẻ đến lấy của mình” mà là người giúp mình soi lại bản thân rất sâu.
Điều không nên là lấy nhân quả làm cớ để từ chối trách nhiệm nuôi dạy. Dù con đến với mình vì duyên gì, hôm nay mình vẫn là cha mẹ của con. Vai trò ấy không biến mất chỉ vì một câu giải thích tâm linh.
Con hiếu thuận cũng đừng xem là điều mặc định
Có những bậc cha mẹ quen được con chăm sóc rồi dần xem đó là chuyện đương nhiên. Họ quên mất sự hiếu thuận cũng là một phước lớn. Được con thương, được con biết nghĩ, biết đỡ đần, biết lắng nghe, đó là thứ không phải ai cũng có.
Biết ơn một đứa con hiếu thuận không có nghĩa là yếu thế trước con. Nó chỉ là giữ lòng mềm lại, để mình quý trọng nhân duyên đẹp đang có. Đứa trẻ lớn lên trong bầu khí được ghi nhận và yêu thương thường cũng giữ được tình cảm lâu hơn.
Đừng chờ tới lúc con xa mình rồi mới tiếc rằng ngày trước chỉ biết sai bảo, chê trách hoặc ép buộc. Tình thân cũng như cây, chăm từ sớm thì rễ mới bền.
Nuôi con theo tinh thần Phật pháp là gì
Không phải biến cả nhà thành nơi giảng đạo suốt ngày. Tinh thần Phật pháp trong việc nuôi con trước hết là cha mẹ tự sửa mình. Bớt nóng giận, bớt lời độc, bớt so sánh. Trẻ con học từ khí hậu cảm xúc trong nhà còn nhiều hơn những lời răn.
Thứ hai là dạy con về nhân quả theo cách phù hợp lứa tuổi. Con làm điều tốt thì thấy rõ niềm vui và kết quả lành. Con làm điều sai thì hiểu hậu quả, biết xin lỗi, biết sửa. Không dọa con bằng những hình ảnh quá nặng để con sợ hãi, mà giúp con hiểu giá trị của sự tử tế.
Cuối cùng là chấp nhận rằng nuôi con là một hành trình dài. Có lúc cha mẹ làm rất đúng mà con vẫn khó. Có lúc chỉ một thay đổi nhỏ trong cách lắng nghe đã cứu được cả mối quan hệ. Quan trọng là mình không đóng cửa trái tim với con.
